Grad Istočno Sarajevo dao je 20.000 KM za izradu predstudije izvodljivosti za čuveni “istorijski projekat za Istočno Sarajevo”, kako je nazvana izgradnja tunela koji bi povezivao opštine Istočno Novo Sarajevo i Istočna Ilidža sa opštinom Pale, u gradu koji nema obezbijeđen uredan gradski prevoz. Poslije dvije godine sumnjiva kineska kompanija platila je firmi iz Banovića izradu predstudije izvodljivosti vrijednosti 900.000 KM. Šta je interes kineske kompanije da bi ulagala novac u Istočno Sarajevo, odnosno šta se Grad obavezao zauzvrat?
Piše: Sanja Vasković
Grad Istočno Sarajevo je još u junu 2022. objavio Obavještenje o nabavci usluga izrade studije predizvodljivosti. U kratom opisu predmeta ugovora navodi se da je riječ o dionici puta Istočno Sarajevo- Pale sa tunelom ispod Trebevića. Vrijednost nabavke je 48.500 KM bez PDV-a. Kada je riječ o tehničkim specifikacijama od ponuđača se tražilo da ima najmanje jedan ugovor sa sličnim predmetom nabavke u ukupnoj vrijednosti koja nije manja od 40.000 KM u periodu od posljednje tri godine prije prijave na tender.
Kriterijum za dodjelu ugovora bio je najniža cijena.
Izbrisano obavještenje o dodjeli
Obavještenje o dodjeli ugovora na stranici Grada više nije moguće pronaći, jer piše da je izbrisan, kao i dio ostalih starijih dokumenata, no uspjeli smo doći do ugovora gdje stoji da je prvorangirani ponuđač firma “RADIS” doo Istočno Sarajevo, sa cijenom od 16.900 KM bez PDV-a. Ovim iznosom umanjena je cijena procijenjenih radova za čak 65,15 %. Umanjenje cijene u sličnom procentu imale su i ostale dvije firme koje su poslale prihvatljive ponude, odnosno “Institut za građevinarstvo” Banja Luka, te “INK Construct” takođe iz Banja Luke.
![](https://interview.ba/wp-content/uploads/2024/07/odluka.png)
No, RADIS je i te kako dobar saradnik Grada Istočno Sarajevo od kojeg često dobija tendere o čemu je naš portal u više navrata pisao.
Pitanje je da li su iz Grada tražili objašnjenje za ove neprirodno niske ponude s obzirom da je u tenderskoj dokumentaciji navedeno da:
“Ugovorni organ će obavezno zatražiti obrazloženje neprirodno niske ponude u sljedećim slučajevim gdje se između ostalog navodi :ako je cijena ponude za više od 50% niža od prosječne cijene preostalih. Simptomatično, i ostale ponude su bile niske”.
Damjan Ožegović iz udruženja za borbu protiv korupcije, Transparency International za SPIN info kaže da kada je riječ o neprirodno niskoj cijeni, ukoliko ugovorni organ utvrdi tako nešto, prema Zakonu je dužan od ponuđača pismenim putem zahtijevati obrazloženje.
– Tek ako ponuđač ne ponudi obrazloženje, koje između ostaloga može uključivati poređenje sa cijenama na tržištu, ugovorni organ će odbaciti ponudu. Druga obrazloženja mogu biti ekonomičnost usluga, tehničkih rješenja, originalnost istih i slično. Dakle, neprirodno niska cijena mora imati obrazloženje i nije nužno razlog za odbacivanje ukoliko je opravdana. Razloge za to mogu dati samo izabrani ponuđač ili ugovorni organ – zaključuje Ožegović.
Grad nema novac za studiju, ali Kinezi imaju
Nakon pripremne studije o tunelu na ljeto 2022. došla je i druga u aprilu ove godine. Ovu detaljniju i višestruko skuplju finansirala je kineska firma koja se pominje kao potencijalni izvođač radova, odnosno firma Synohidro. Gradonačelnik Istočnog Sarajeva Ljubiša Ćosić je pominjući tunel govorio o cifri od 900.000 KM koliko košta predstudija izvodljivosti. Pomenuo je i da, na osnovu ranije potpisanog Memoranduma sa Kinezima, kao gradska uprava u izradi studije nisu uključeni niti imaju taj novac.
Zbog čega su iz ove kineske kompanije izabrali firmu “AIK Inženjering” iz Banovića ostaje nepoznato, kao i to kako je dogovorena saradnja baš ove kineske firme koja radi velike energetske projekte na području BiH sa Gradom Istočno Sarajevo, a koja je na crnoj listi Afričke banke zbog sumnje na korupciju, kako su ranije pisali mediji.
I u ovom slučaju pokazuje se da je netransparentnost jedna od glavnih odlika kineskih poslova u BiH gdje su skoro svi ugovori sakriveni, pa javnost nema uvid šta se to Republika Srpska ili BiH obavezala u ugovorima sa Kinezima. U ovom slučaju, šta će Grad Istočno Sarajevo ponuditi u zamjenu za plaćenu studiju izvodljivosti.
Gradonačelnik u Rusiji
Osim toga, kako je Inforadar pisao ranije Sinohydro Corporation Limited Banja Luka registrovana je u zgradi Poreske uprave RS-a u ulici Trg Republike Srpske. Na osnovu podataka sa portala Akta.ba osim osnivanja 2014. nikakvi drugi podaci nisu dostavljeni, prihodi, broj radnika i slično. Firme mijenjaju ime, otvaraju poslovne jedinice te javnost nema uvid u rad ovih kompanija na području BiH. Zanimljivo je i da se nigdje ne pominje ime osobe koja je u ime kineske firme potpisala Memorandum o izgradnji tunela, a gradonačelnik je netransparentnost prilikom potpisivanja, s obzirom da nije pozvao medije, objasnio riječima: “Bez mnogo medijske pompe i prevelikih najava”.
![](https://interview.ba/wp-content/uploads/2024/07/ljubisa.png)
Pitali smo gradonačelnika o neprirodno niskim ponudama vezanim za prvu studiju izvodljivosti, te da li je predstudija koju su finansirali Kinezi predstavljena u Vladi RS koja od početka daje podršku za ove projekte. Gradonačelnik nije stigao dati objašnjenja s obzirom da je na službenom putu u Rusiji. No, obećao nam je sljedeće sedmice dati na uvid obje studije.
Iako je za naš portal u februaru najavio da će studija biti prezentovana odbornicima skupštine Grada, istoj su prisustvovali načelnici opština u sastavu Grada, te dio privrednika zainteresovan za ovaj projekat.
Nakon detaljne analize, odabrana je varijanta koja predviđa izgradnju jednog tunela dužine oko šest kilometara, sa početnom tačkom u naselju Miljevići u Istočnom Novom Sarajevu i izlazom u zoni naselja Radonjići, u opštini Pale.
“Mnogo skup projekat”
Načelnik opštine Istočna Ilidža Marinko Božović (SDS) koji je i ranije pričao o zapostavljenosti opština od strane Vlade RS na čijem čelu su opozicioni načelnici, za SPIN Info kaže da je komentar o ovom projektu rekao i na prezentaciji studije, a to je da polaznu tačku treba planirati na potezu Kleka odnosno novog puta prema Jahorini, jer je ta tačka jednako pozicionirana prema Istočnoj Ilidži i Istočnom Novom Sarajevu, a izlaznu na potezu Lapišnice kako bi uhvatila saobraćaj koji dolazi iz Sokoca, a ujedno povezala i Pale što je bio dio neke ranije studije iz vremena Jugoslavije.
“Generalno mnogo skup projekat za naše uslove i uvijek bih ispred njega stavio rješavanje kružne raskrsnice na Kuli i širenje četiri trake od Kule prema Vracama kao kičmu dvije opštine u saobraćajnom smislu”, zaključio je Božović.
![](https://interview.ba/wp-content/uploads/2024/07/igra-941x1024.png)
O početku implementacije projekta, rokovima i slično još uvijek ne postoje konkretni podaci osim što se ovaj projekat najavljuje u medijima još od 2021.
“Budućnost tunela će zavisiti od nas samih, ako mi ne budemo govorili o njemu svi će govoriti da je on čuven, a ako budemo vjerovali da će se uraditi u narednih 10, 15 pa i 20 godina uradiće se. Ja sam nedavno prolazio kroz jedan tunel od osam kilometara između Bolonje i Firence koji jako fino izgleda i liči na taj mogući tunel. Ja ću vjerovati i dalje da će se to desiti,a Vi i dalje pišite najljepše tekstove o čuvenom tunelu”, poručio nam je gradonačelnik na jednoj od konferencija za medije gdje smo pitali o ovom projektu.
Vrijednost projekta dostiže i do 200 miliona evra.
(Spin. info)